آیا فوم پلی یورتان واقعاً ضدحریق است یا فقط کندسوز؟

موضوع ایمنی در برابر آتش، یکی از جدی ترین نگرانی های صنایع ساختمانی، انبارداری، صنایع غذایی، پتروشیمی و حتی واحدهای کوچک تولیدی است. سالانه ده ها حادثه آتش سوزی تنها به دلیل استفاده از عایق های اشتعال پذیر اتفاق می افتد و خسارت های مالی و جانی سنگینی ایجاد می کند.

در میان تمام مصالح عایق، فوم پلی یورتان همیشه مورد توجه بوده؛ اما یک سؤال مهم ذهن بسیاری از خریداران را درگیر می کند:

«آیا فوم پلی یورتان واقعاً ضدحریق است یا فقط کندسوز؟»

این سؤال از آن جهت مهم است که بسیاری از افراد تصور می کنند فوم PU یک عایق کاملاً نسوز است. این برداشت نادرست می تواند باعث انتخاب اشتباه و افزایش ریسک آتش سوزی در پروژه ها شود. هدف این مقاله، بررسی علمی و تخصصی عملکرد فوم پلی یورتان در برابر آتش و روشن کردن تفاوت «ضدحریق» و «کندسوز» بودن آن است.

فوم پلی یورتان چیست و چگونه ساخته می شود؟

فوم پلی یورتان یک ماده پلیمری سلول بسته است که از واکنش دو ماده اصلی ساخته می شود:

• ایزوسیانات
• پلی اُل

این واکنش باعث ایجاد فوم سبک، عایق و بسیار پایدار می شود. بسته به نوع کاربری، مواد افزودنی مختلفی به این ترکیب افزوده می شود؛ از جمله:

افزودنی های کندسوز 

این افزودنی ها باعث می شوند فوم در معرض شعله سریع آتش نگیرد، دیرتر بسوزد یا سرعت گسترش آتش کاهش پیدا کند.

انواع فوم پلی یورتان از نظر ساختار و چگالی:

1. PU با دانسیته پایین (۱۲ تا ۱۸ kg/m³)
   مناسب یخچال، سردخانه، ساندویچ پانل سبک.
2. PU با دانسیته متوسط (۳۰ تا ۴۰ kg/m³)
   پرکاربردترین نوع در پانل سقفی و دیواری.
3. PU با دانسیته بالا (۵۰ تا ۲۰۰ kg/m³)
   برای کف سازی، سازه های خاص و محیط های فشار بالا.

ساختار سلول بسته این فوم، آن را به یکی از قوی ترین عایق های حرارتی دنیا تبدیل کرده است؛ اما رفتار آن در برابر آتش متفاوت از تصورات عمومی است.

تفاوت «ضدحریق» و «کندسوز» در استانداردهای جهانی

برای درک عملکرد واقعی فوم پلی یورتان باید تفاوت سه اصطلاح را شناخت:

1. Fireproof (کاملاً ضدحریق)

به معنای غیرقابل اشتعال است. این مواد حتی در تماس با آتش مستقیم هم نمی سوزند. (مثل مصالح معدنی نسوز)

2. Fire-Resistant (مقاوم در برابر آتش)

این مواد دیرتر می سوزند، سرعت گسترش شعله در آن ها کم است و در مدت مشخصی مقاومت نشان می دهند.

3. Flame-Retardant (کندسوز)

مواد کندسوز ممکن است شعله بگیرند، اما پس از حذف منبع حرارت خاموش می شوند یا دیرتر آتش میگیرند.

بنابراین:

🟥 هیچ فوم پلی یورتانی در جهان 100٪ ضدحریق نیست.
🟩 اما می تواند کندسوز استاندارد یا مقاومتی بالا در برابر آتش داشته باشد.

استانداردهای معتبر جهانی برای سنجش رفتار آتش:

• UL 94 – تست شعله عمودی و افقی
• ASTM E84 – تست گسترش شعله و تولید دود
• EN 13501 – طبقه بندی مصرف ساختمانی (B, C, D)

فوم پلی یورتان معمولاً به دو کلاس مقاومتی تقسیم می شود:

• B2 (کندسوز)
• B1 (مقاوم تر در برابر آتش)

آیا فوم پلی یورتان ضدحریق است؟ بررسی علمی و عملی

رفتار فوم پلی یورتان در برابر آتش به چند عامل وابسته است: ترکیب شیمیایی، چگالی، افزودنی ها و نوع ورق پوششی.

رفتار PU در برابر شعله مستقیم:

• در دمای بالا ذوب می شود.
• در صورت تماس طولانی، شعله ور می شود.
• در صورت حذف شعله، بسته به کلاس، خودخاموش میشود.

زمان اشتعال و تولید دود:

• فوم PU در حالت غیر استاندارد، دود غلیظ همراه با گازهای CO و HCN تولید می کند.
• فوم استاندارد کلاس B1 دود کمتر و شعله محدودتری دارد.

نقش پوشش ساندویچ پانل در ایمنی آتش:

اگر PU داخل ساندویچ پانل تزریق شود، ورق های گالوانیزه یا آلوزینک باعث کاهش تماس مستقیم آتش با فوم می شوند. همچنین:

• پوشش ضدحریق روی ورق
• نوع رنگ و ضخامت ورق
• کیفیت تزریق

همگی در کاهش سرعت گسترش آتش مؤثر هستند.

تفاوت PU B1 و PU B2:

آیا ساندویچ پانل پلی یورتان در آتش سوزی خطرناک است؟ تحلیل کامل رفتار PU در حرارت

یکی از رایج ترین دغدغه ها در مورد فوم پلی یورتان، رفتار آن در برابر حریق است. برخلاف تصور عمومی، فوم PU ذاتاً آتش زا نیست، اما در برابر شعله مستقیم واکنش نشان می دهد و این واکنش بسته به نوع فوم، گرید مواد، دانسیته و کیفیت تزریق متفاوت است.

تحلیل دود و گازهای آزادشده (CO / HCN)

در آتش سوزی، فوم پلی یورتان ممکن است مقدار کمی گاز مونوکسیدکربن (CO) و هیدروژن سیانید (HCN) آزاد کند.
نکته مهم اینجاست که:

• در نسخه های کندسوز استاندارد (B1) میزان تولید این گازها به شدت کاهش یافته است.
• کیفیت تولید و نوع ایزو سیانات نقش اصلی در کاهش انتشار گازهای سمی دارد.

به همین دلیل، استفاده از پلی یورتان کندسوز گرید صنعتی از خطرات احتمالی جلوگیری می کند.

مطالعه موردی آتش سوزی های رخ داده با PU

بررسی آتش سوزی های واقعی نشان می دهد:

• کانکس ها یا سازه هایی که فوم های دانسیته پایین و بدون کندسوزی داشته اند، سریع تر شعله ور شده اند.
• اما در پروژه هایی که PU استاندارد با گواهی تست حریق استفاده شده، آتش فقط پس از تماس مستقیم با شعله فعال شده و پس از حذف منبع حرارت خاموش شده است.

نقش ضخامت، ورق و کیفیت تزریق

سه عامل اصلی بر رفتار PU در آتش تأثیر دارند:

1. ضخامت فوم: هرچه ضخامت بیشتر باشد، سرعت انتقال حرارت کمتر می شود.
2. نوع ورق پوششی: ورق آلوزینک و گالوانیزه در برابر آتش مقاومت بهتری دارند.
3. کیفیت تزریق: فوم یکنواخت و بدون حفره، دیرتر دچار تخریب می شود.

جمع بندی:
PU خطرناک نیست؛ نسخه غیراستاندارد خطرناک است. اگر از پلی یورتان کندسوز واقعی استفاده شود، سازه شما ایمنی کافی خواهد داشت.

بهترین فوم های ایمن تر: مقایسه کامل PU با PIR و PUR

برای انتخاب یک عایق امن و بادوام، باید تفاوت میان انواع فوم های پلیمری را شناخت.

PIR چیست و چرا ایمن تر است؟

فوم PIR (پلی ایزوسیانورات) نسخه تکامل یافته پلی یورتان است و به دلیل ساختار حلقه ای پلیمری، در برابر حرارت مقاومت بسیار بالاتری دارد.
مزایا:

• کربونیزاسیون: به جای شعله ور شدن، سطح فوم زغالی می شود و آتش را خفه می کند.
• کاهش تولید دود سمی
• مقاومت حرارتی تا ۲۸۰ درجه سانتی گراد

تفاوت PUR و PU

در بسیاری از بازارها PUR و PU یکسان در نظر گرفته می شوند اما تفاوت ظریف دارند:

• PU: رایج ترین نوع پلی یورتان
• PUR: نسخه با نسبت ایزوسیانات متفاوت که مقاومت حرارتی کمی بهتر دارد

اما هیچ کدام از PIR امن تر نیستند.

تشخیص PIR واقعی از PIR تقلبی

برای تشخیص فوم استاندارد:

• رنگ PIR واقعی مایل به زرد تیره است.
• هنگام تست شعله، سطح زغال می شود، نه اینکه ذوب یا چکه کند.
• فوم PIR استاندارد همیشه برگه تست EN13501 یا استاندارد معادل دارد.

چطور بفهمیم فوم پلی یورتان واقعاً کندسوز است؟ (راهنمای تشخیص PU استاندارد)

بازار پر از محصولات غیراستاندارد است؛ بنابراین خریدار باید بتواند کندسوز بودن واقعی فوم PU را تشخیص دهد.

۱. بررسی مدارک معتبر

فقط یک مدرک قابل قبول است:

• گواهی تست حریق با استاندارد EN13501 یا BS476
  فقط با این مدارک می توان مطمئن شد که فوم واقعاً کندسوز است.

۲. آزمایش ساده شعله در محل

یک تست سریع و خانگی:

• شعله را نزدیک فوم بگیرید.
• فوم کندسوز به جای شعله ور شدن، جمع می شود و پس از حذف شعله خاموش می شود.
• فوم غیراستاندارد چکه می کند و آتش را ادامه می دهد.

۳. بررسی رنگ سوختگی و دود

• دود فوم کندسوز کمرنگ تر است.
• سطح سوخته شده حالت کربنی دارد و زغالی می شود.

۴. دانسیته مناسب برای ایمنی بیشتر

دانسیته مناسب برای PU استاندارد:

• ۴۰ تا ۴۲ کیلوگرم بر مترمکعب
  دانسیته های پایین تر معمولاً از مواد بی کیفیت استفاده می کنند و ایمنی کافی ندارند.

نتیجه گیری

فوم پلی یورتان سال هاست که در صنایع ساختمانی، سردخانه ای، پتروشیمی و حتی صنایع نظامی جایگاه ویژه ای دارد. اما آنچه کیفیت نهایی پروژه را تعیین می کند فقط انتخاب PU نیست؛ انتخاب فوم پلی یورتان استاندارد و کندسوز واقعی است.

در این مقاله خواندیم که:

• پلی یورتان غیراستاندارد می تواند خطرناک باشد، اما PU کندسوز استاندارد کاملاً ایمن است.
• PIR نسخه ارتقایافته PU است و بهترین انتخاب برای پروژه هایی با سطح ایمنی بالا محسوب می شود.
• با چند روش ساده می توانید کندسوز بودن واقعی فوم را تشخیص دهید و جلوی خرید محصول تقلبی را بگیرید.
• انتخاب ورق مناسب، ضخامت اصولی و خرید از تولیدکننده معتبر می تواند ایمنی پروژه شما را چند برابر کند.

در نهایت، پروژه ای که با فوم استاندارد ساخته میشود، نه تنها ایمنتر است بلکه دوام، عایق کاری و صرفه جویی انرژی را هم تضمین می کند.

اگر قصد خرید فوم پلی یورتان باکیفیت دارید یا میخواهید برای پروژه خود از ساندویچ پانل های استاندارد و حرفه ای استفاده کنید، اینجا کلیک کنید.

جایی که می توانید بهترین گزینه ها برای:

• ساندویچ پانل پلی یورتان
• پانل سقفی و دیواری
• کانکس ساندویچ پانل
• و حتی فوم PU استاندارد پروژه های صنعتی

را با مشخصات کامل، قیمت به روز و مشاوره دقیق پیدا کنید.