آیا میدانید تفاوت یک واردات سودآور با یک ضرر هنگفت، گاهی تنها در ندانستن معنای دقیق یک اصطلاح بازرگانی نهفته است؟ دنیای بازرگانی، دنیای کدها و استانداردهاست. از لحظهای که سفارش را ثبت میکنید تا زمانی که کالا را از گمرک ترخیص میکنید، با دهها اصطلاح تخصصی سروکار دارید. دانستن زبان تجارت، یعنی قدرت چانهزنی بالاتر و ریسک کمتر. اگر میخواهید در مذاکرات تجاری دست بالا را داشته باشید و حرفهای به نظر برسید، باید به الفبای این حوزه مسلط باشید. بیایید با هم مهمترین اصطلاحات کاربردی دنیای تجارت را مرور کنیم.
تعرفه گمرکی چیست؟
تعرفه گمرکی که اغلب به عنوان نرخ گمرکی از آن یاد می شود، مجموعه ای جامع از قوانین و مقررات را تشکیل می دهد که بر اعمال عوارض گمرکی بر کالاهای وارداتی و صادراتی حاکم است. این ساختارهای تعرفهای معمولاً توسط ارگانهای دولتی یا سازمانهای مرتبط ایجاد میشوند و برای اهداف متعددی از جمله تنظیم تجارت بینالمللی، حفاظت از صنایع داخلی و ارتقای صادرات یک کشور طراحی شدهاند.
تعرفه های گمرکی چارچوب های پیچیده ای هستند که در آن تعیین عوارض قابل اعمال به عواملی مانند نام محصول، کشور مبدا و مقصد و همچنین وزن و ارزش آن بستگی دارد. این تعرفه ها معمولاً در قالب جدول گمرکی یا یک سری کد ارائه می شوند که به دقت توسط گمرکات مربوطه تعریف می شوند. با استفاده از این تعرفه ها، مقامات گمرکی می توانند مالیات، عوارض گمرکی و هزینه های لازم مربوط به واردات یا صادرات کالا را به دقت محاسبه کنند.
در اصل، تعرفه گمرکی به عنوان یک معیار عددی برای طبقه بندی و تعیین وضعیت کالا در طی فرآیند ترخیص، نقش محوری در واردات کالا ایفا می کند. تعرفه گمرکی را می توان به عنوان میزان حقوق ورودی که برای واردات کالا باید پرداخت شود تعریف کرد. از نظر تاریخی، تعرفههای گمرکی تکامل یافته و سیستمها و روشهای مختلفی از جمله عناصر مربوط به امور گمرکی، حملونقل، آمار و بیمه و غیره را در خود جای دادهاند.
یکی از مهمترین جنبه های ترخیص کالا از گمرک در تجارت بین المللی، کد تعرفه گمرکی است که اغلب به عنوان کد سیستم هماهنگ (HS) شناخته می شود. این کد به عنوان یک شناسه جهانی برای هر محصول عمل می کند و آن را به ابزاری ضروری برای معامله گران تبدیل می کند.
هنگام درگیر شدن در تجارت جهانی، به هر محصول یک کد HS منحصربهفرد اختصاص داده میشود که طبقهبندی و ردیابی کالاها را در سراسر مرزها ساده میکند. این کدها در حصول اطمینان از وضع حقوق گمرکی مناسب و تسهیل جریان روان کالاها در بازار جهانی مؤثر هستند.
مفهوم تعرفه گمرکی
تعرفه در اصطلاح دو معنای متفاوت در ذهن ایجاد می کند.
1. معنی عام
این مفهوم که به غلط در میان افراد ترخیص کار گمرک و دارندگان کالا رواج یافته این است که به طور مثال می گویند تعرفه ی یخچال چند درصد است که منظور از این جمله میزان حقوق ورودی قابل پرداخت آن کالا است که در کتاب تعرفه گمرکی آورده شده و مثلا در پاسخ می گویند 25 درصد.
2.معنی خاص
در این مفهوم تعرفه گمرکی به عنوان ردیفی ازتعرفه کالاهای وارداتی که درنمانکلاتورسیستم ثبت شده ذکر می گردد. در کتاب تعرفه ی مورد استفاده در ایران برای هر ردیف کالا، رقمی به عنوان میزان حقوق ورودی تعریف شده است.به طور مثال وقتی می پرسند تعرفه گمرکی اتوی برقی چیست؟ منظور ذکر شماره 8 رقمی تعرفه ی مربوط به آن کالا است.
اظهارنامه گمرکی چیست؟
در تمام کشورها کالاها برای صادرات و واردات ابتدا وارد گمرک آن کشور میشوند و بعد از انجام مراحل اداری از گمرک مجوز خروج گرفته، ترخیص شده و به مقصد نهایی ارسال میشوند. در هنگام ورود کالا، مامورین گمرک از نوع کالا هیچ اطلاعی ندارند و صاحب کالا موظف است کالای خود را به گمرک معرفی کند.
صاحب کالا از طریق سندی که اظهارنامه گمرکی نامیده میشود و تمام اطلاعات و مشخصات کالا در آن درج شده، کالای خود را به گمرک معرفی یا اظهار میکند.
اهمیت اظهارنامه گمرکی آنقدر زیاد است که انجام عملیات گمرکی بجز مواردی که در آیین نامههای گمرک ذکر شده، فقط از طریق ارائه اظهارنامه امکان پذیر است. طبق ماده ۵۹ قانون گمرک، کالا تنها زمانی در گمرک پذیرفته میشود که اظهارنامه آن به گمرک تحویل داده شود. همچنین برای تخلیه کالا از انبارهای گمرک و صدور مجوزهای ترخیص کالا نیز به اظهارنامه گمرکی نیاز است.
اظهارنامه گمرکی در واقع یک تعهد حقوقی محسوب میشود و مسئولیت آن کاملا با صاحب کالاست. این اظهارنامه توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی او به گمرک ارائه میشود. در صورتی که شخصی غیر از صاحب کالا بخواهد اظهارنامه را به گمرک تحویل دهد، باید به عنوان نماینده صاحب کالا برگه وکالت یا نمایندگی خود را نیز ضمیمه مدارک کند.
علاوه بر صاحب کالا یا نماینده قانونی او، دلال گمرک نیز میتواند در فرایند ترخیص کالا کمک کند. در صورت ترخیص کالا توسط دلال گمرک نیز اظهارنامه باید به همراه تمام اسناد و مجوزهای لازم به گمرک تحویل داده شود.
اظهارنامه یک سند کتبی است و فقط در هنگام واردات غیر تجاری توسط مسافرین، اظهار شفاهی امکان پذیر است.
نام گمرکهای مجاز برای انجام عملیات گمرکی از طریق اداره گمرکات اعلام میشود. در برخی موارد مانند محصولات کشاورزی و کالاهایی که تاریخ انقضا دارند، ترخیص کالا با تشریفات گمرکی ویژه ای صورت میگیرد.
صاحب کالا، نماینده قانونی او و یا دلال گمرک باید اطلاعات خواسته شده در اظهارنامه را به صورت کامل و دقیق وارد کنند و سایر مدارک و مجوزهای لازم را به همراه داشته باشند.
ترخیص کار کیست ؟
ترخیص کار یا حق العملکار گمرک در واقع شخصیتی حقیقی یا حقوقی است. که از سوی صاحب کالا برای انجام پروسه ترخیص کالای وارداتی از گمرک وکالت می گیرد. به نوعی ترخیصکار گمرک در زمینه ترخیص کالاهای وارداتی، حکم وکیل صاحب کالا را خواهد داشت.
طبق تعریف بالا می توان گفت که یک ترخیص کار وظیفه ترخیص کالاهای وارداتی از گمرک را برعهده دارد. اما به منظور انجام پروسه ترخیص از سوی ترخیص کار، بایستی برخی الزامات قانونی و اسناد و مدارک فراهم باشند تا بتوان کالای موردنظر را به صورت اصولی و قانونی از گمرک ترخیص نمود.
همچنین ضمن نیاز به مدارک معتبر در زمینه اثبات ترخیص کار بودن فرد در قبال کالاهای وارداتی صاحب کالا، نیاز است که فرد ترخیص کار، دارای دانش و تجربه کافی نیز باشد. تا به خوبی از عهده ترخیص کالا، در مدتی زمانی کوتاه و با کمترین هزینه برآید.